Blog
Vijf veelbelovende behandelmethoden voor long covid
Het belang van fysiotherapie bij long covid
Hoewel covid voor veel mensen naar de achtergrond is verdwenen, zien fysiotherapeuten nog dagelijks patiënten met long covid in de praktijk. Hoe begeleid je ze effectief en welke tools kunnen dat proces versterken? Je leest het hieronder.
Wat is long covid en wanneer komt de fysiotherapeut in beeld?
Patiënten met long covid, ook wel postcovid genoemd, hebben aanhoudende klachten na een besmetting met de infectieziekte COVID-19. Long covid is een multisysteemziekte en tast allerlei lichaamssystemen aan, met diverse klachten tot gevolg. De verschillen in klachten tussen patiënten zijn daardoor vrij groot, maar vrijwel elke patiënt ervaart ernstige vermoeidheidsklachten na covid.
Indicaties voor fysiotherapie bij long covid
Klachten die volgens het standpunt van de Nederlandse beroepsgroep over fysiotherapie bij COVID-19 tot een indicatie voor fysiotherapie leiden, zijn:
- Verminderde spierfunctie en/of -massa, balans of uithoudingsvermogen
- Een verlaagde fysieke (inspannings)capaciteit en/of fysieke activiteit
- Beperkingen bij het uitvoeren van dagelijkse activiteiten door langdurige immobilisatie, bijvoorbeeld bij ernstige spierzwakte en vermoeidheid
- Ademgerelateerde klachten, zoals dyspneu, en het omgaan met deze problematiek in het dagelijks leven
- Spannings- en/of slaapproblematiek en het omgaan daarmee
- Verstoorde balans tussen de belasting en de belastbaarheid en verminderde zelfredzaamheid.
Deze klachten vormen vaak een directe aanleiding voor doorverwijzing naar de fysiotherapie. Maar wat betekent dat concreet voor de behandeling?
De rol van de fysiotherapeut bij de revalidatie van long covid
Het is de taak van de fysiotherapeut om de longcovidpatiënt voor te lichten, te adviseren en te begeleiden bij oefentherapie gericht op de door de patiënt opgestelde behandeldoelen. De fysieke belastbaarheid en het beloop van het herstel verschilt per patiënt, waardoor iedere behandeling maatwerk is. Daarnaast heb je als fysiotherapeut een signalerende rol wat betreft complicaties of comorbiditeit die mogelijk een (terug)verwijzing naar de huisarts/andere paramedici vereisen. Ten slotte speel je, door de nauwe en frequente betrokkenheid bij de patiënt, als fysiotherapeut een schakelrol in het herstelproces van de longcovidpatiënt.[1] De Nederlandse beroepsgroep licht deze taken hieronder nog verder toe.
De fysiotherapeut speelt een schakelrol
in het herstelproces van de longcovidpatiënt.
Voorlichting en energiemanagement: de basis van herstel
Zoals iedere behandeling begint ook het behandeltraject van de longcovidpatiënt met voorlichting over het ziekteproces en het fysiotherapeutisch behandelplan. Bovendien kun je de patiënt aanleren hoe hij energie moet besparen om de symptomen te stabiliseren, bijvoorbeeld met pacing. Hierbij houdt de patiënt zijn activiteiten kort en rust hij regelmatig uit.
Oefentherapie: verantwoord opbouwen van fysieke belastbaarheid
Middels oefentherapie help je je patiënt om zijn fysieke belastbaarheid op te bouwen. Hierbij gaat het vooral om het oefenen van ADL-activiteiten, spierfunctie en uithoudingsvermogen. Hou wel de balans tussen belasting en belastbaarheid in de gaten, daar overbelasting de klachten kan verergeren, zelfs voor langere tijd. Overbelasting is het makkelijkst te monitoren met de rusthartfrequentie en met de Borgschaal voor vermoeidheid en kortademigheid.
Aanvullende fysiotherapeutische interventies bij long covid
Mits daar een indicatie voor is, spelen ook ademhalings- en ontspanningstherapie een rol in de behandeling. Hierbij gaat het om reguliere ademtraining, maar mogelijk ook om ademspierkrachttraining. Ontspanningstherapie kan daarnaast goede effecten hebben bij patiënten met kortademigheid, slaapproblemen, stress en/of hypertone spieren. En ten slotte zou je de longcovidpatiënt ook nog aanvullend kunnen behandelen met elektrostimulatie, een behandeltechniek die nog weinig wordt toegepast bij deze patiënten, maar in studies veelbelovende resultaten laat zien.
Wetenschappelijke onderbouwing: wat weten we tot nu toe?
Hoewel long covid pas relatief kort bestaat, zijn er gelukkig wel al klinische studies uitgevoerd. Zo werden in een recente systematic review van De Andrade et al. (2025)[2] zeven studies bekeken die onderzoek deden naar krachttraining bij longcovidpatiënten. Uit de review volgde dat oefentherapie mogelijke voordelen heeft voor patiënten met long covid wat betreft vermoeidheid, fysieke gesteldheid, depressie en kwaliteit van leven.
Neuromusculaire elektrostimulatie als innovatieve aanvulling op behandeling
Daarnaast is er ook onderzoek gedaan naar neuromusculaire elektrostimulatie (NMES) bij covidpatiënten. NMES kan spieratrofie voorkomen, spierkracht en -functie verbeteren, de bloedcirculatie op gang houden en oedeem verminderen bij bedlegerige patiënten. Dat is natuurlijk goed nieuws, want daardoor kan NMES ook positief bijdragen in de zorg en nazorg van patiënten die op de IC zijn beland door een COVID-19-infectie.[3]
Wist je dat elektrostimulatie bewezen positieve effecten heeft als aanvulling op de reguliere fysiotherapie bij longcovidpatiënten?
Uit een systematic review van Carvajal-Tello (2024)[4] volgt dat NMES bij gebruik naast de reguliere fysiotherapie ook een positief effect kan hebben op spiermassa, spierkracht en -functie bij patiënten met aanhoudende klachten na een doorgemaakte infectie met COVID-19. De behandelduur met de NMES duurde daarbij tussen de 30 en 60 minuten en de spieren die gestimuleerd werden, waren de m. quadriceps, m. tibialis anterior, m. gluteus en de hamstrings.
Naast oefentherapie is elektrostimulatie is dus een veelbelovende en innovatieve behandelmethode bij long covid. Het modulaire platform Elexeo -met elektrotherapie, ultrageluid en/of vaco- maakt die behandeling nog makkelijker. Dankzij het compacte formaat en de batterijmodule neem je dit fysischetherapieplatform namelijk overal mee naartoe.
Elexeo is een modulair systeem voor fysische therapie dat bestaat uit één control unit met elektro- of ultrageluidtherapie en optionele extra modules.
De losse modules voor ultrageluid-, elektro- of vacotherapie en de batterijmodule zijn op ieder moment toe te voegen aan het toestel, dankzij het eenvoudige plug-and-play principe.
Alle benodigde software zit al op de control unit, waardoor uitbreiden geen technische drempel heeft.
Doordat het toestel één gebruikersinterface heeft, is het extra eenvoudig in gebruik.
Meerdere wegen tot herstel
Long covid blijft een complexe aandoening die van patiënt tot patiënt sterk verschilt. Juist daarom is de rol van de fysiotherapeut zo essentieel. Met een zorgvuldige opbouw van belastbaarheid, aandacht voor ademhaling en ontspanning én het slim inzetten van hulpmiddelen zoals NMES kun je patiënten effectief begeleiden richting herstel.
Wil jij je behandeling ook ondersteunen met elektrotherapie? Met Elexeo wordt die toepassing eenvoudiger én flexibeler.
Ontdek hier hoe Elexeo jouw praktijk kan versterken
[1] https://www.kngf.nl/app/uploads/2024/07/kngf-standpunt_fysiotherapie_bij_covid-19_29032022.pdf
[2] de Andrade, M. L., do Monte, A. L., Gerage, A. M., Galliano, L. M., Costa, E. C., Ritti Dias, R. M., & Corrêa, F. I. (2025). Effects of Physical Exercise on Functional Physical Performance in Individuals With Long COVID: A Systematic Review. Journal of cardiopulmonary rehabilitation and prevention, 45(4), 239–246. https://doi.org/10.1097/HCR.0000000000000950
[3] Burgess, L. C., Venugopalan, L., Badger, J., Street, T., Alon, G., Jarvis, J. C., Wainwright, T. W., Everington, T., Taylor, P., & Swain, I. D. (2021). Effect of neuromuscular electrical stimulation on the recovery of people with COVID-19 admitted to the intensive care unit: A narrative review. Journal of rehabilitation medicine, 53(3), jrm00164. https://doi.org/10.2340/16501977-2805
[4] Carvajal-Tello, N., Segura-Ordóñez, A., García-Muñoz, H., Sánchez-Montoya, L. J., Cambindo-Larrahondo, L. M., Muñoz-Chaux, V., Barahona-Guzmán, J. P., & Caballero-Lozada, A. F. (2025). Systematic review of the effects of neuromuscular electrical stimulation in post-coronavirus disease. The South African journal of physiotherapy, 81(1), 2132. https://doi.org/10.4102/sajp.v81i1.2132